Εκτός του προγράμματος των βιολογικών μένουν τελικά οι δράσεις της βιολογικής μελισσοκομίας και βιολογικής κτηνοτροφίας, σχεδόν ένα χρόνο μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου για «μαϊμού» παραγωγούς, στο οποίο συμμετείχαν φορείς πιστοποίησης, οι οποίοι προμήθευαν τους «πελάτες» τους χωρίς επιτόπιο έλεγχο ψευδή πιστοποιητικά για βιολογικά προϊόντα.
Την ακύρωση των δράσεων της βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας, οι οποίες παρέμεναν «παγωμένες» μετά την αποκάλυψη του πάρτι που είχε στηθεί από επιτήδειους, με στόχο να βάλουν χέρι στις ενισχύσεις των πραγματικών και έντιμων παραγωγών, ανακοίνωσε σήμερα σε συνέντευξη Τύπου ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς.
Μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια ο αριθμός των βιολογικών παραγωγών αυξήθηκε κατά περίπου 250%, από 34.000 το 2020 σε περίπου 119.000 το 2024
«Είμαστε υποχρεωμένοι να ακυρώσουμε τις προβληματικές δράσεις της βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας. Δεν θα υπάρχει χρηματοδότηση μέχρι να βρούμε το αξιόπιστο πλαίσιο, το οποίο θα προκύψει από τις προτάσεις της Task Force, την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου, το νέο σύστημα ελέγχων και κυρώσεων, την εκπαίδευση και προώθηση βιολογικών πρακτικών. Χρειαζόμαστε νέο ξεκίνημα», ανέφερε ο κ. Μαργαρίτης.
Στο 874% η ζήτηση για βιολογική μελισσοκομία
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια ο αριθμός των βιολογικών παραγωγών αυξήθηκε κατά περίπου 250%, από 34.000 το 2020 σε περίπου 119.000 το 2024.
Αποκαλυπτικά είναι και τα στοιχεία για την τεράστια αύξηση ζήτησης για βιολογικές δράσεις και κυρίως για τη μελισσοκομία, όπου οι αιτήσεις ξεπέρασαν κατά πολύ τους διαθέσιμους πόρους. Χαρακτηριστικό είναι ότι για διαθέσιμο προϋπολογισμό 19 εκατ. ευρώ στη μελισσοκομία κατατέθηκαν αιτήσεις ύψους 166 εκατ. ευρώ, οι οποίες ήταν σχεδόν εννέα φορές περισσότερες (874% πάνω).
Αντίστοιχα, στη βιολογική γεωργία οι αιτήσεις έφτασαν τα 398 εκατ. ευρώ έναντι προϋπολογισμού 172 εκατ. (231% πάνω) και στη βιολογική κτηνοτροφία οι αιτήσεις έφτασαν τα 136 εκατ. ευρώ έναντι των 115 εκατ. ευρώ που ήταν διαθέσιμα.
1 στους 2 ελεγχόμενος
Οι έλεγχοι που ακολούθησαν αποκάλυψαν ένα σύστημα με σοβαρές αδυναμίες, υψηλή παραβατικότητα και ερωτήματα για την αξιοπιστία των μηχανισμών πιστοποίησης.
Η εικόνα αυτή ενεργοποίησε, όπως επισήμανε ο κ. Μαργαρίτης, για πρώτη φορά εκτεταμένους προενταξιακούς ελέγχους τόσο στη μελισσοκομία όσο και στην κτηνοτροφία.
Τα αποτελέσματα αποκαλυπτικά για το «πάρτι» που είχε στηθεί από τους επιτήδειους. Στη μελισσοκομία, το 27% των ελεγχόμενων περιπτώσεων εμφάνισε ευρήματα μη συμμόρφωσης, ενώ επιπλέον 16% αποχώρησε οικειοθελώς από τη διαδικασία. Στην κτηνοτροφία τα ποσοστά ήταν ακόμη υψηλότερα, καθώς ευρήματα καταγράφηκαν στο 44% των ελέγχων και αποχωρήσεις στο 25%.
Συνολικά, περισσότεροι από ένας στους δύο ελεγχόμενους είτε εντοπίστηκαν με προβλήματα είτε εγκατέλειψαν τη διαδικασία πριν ολοκληρωθεί ο έλεγχος. Το στοιχείο αυτό ενίσχυσε τις ανησυχίες ότι σημαντικό μέρος της εκρηκτικής αύξησης των «βιολογικών» παραγωγών ενδεχομένως να συνδεόταν περισσότερο με τις επιδοτήσεις παρά με πραγματική βιολογική δραστηριότητα.
Τι έδειξαν οι έλεγχοι στους φορείς πιστοποίησης
Στο μικροσκόπιο των αρχών μπήκαν και οι Οργανισμοί Ελέγχου και Πιστοποίησης. Ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ προχώρησε σε ελέγχους και στους 16 εγκεκριμένους φορείς πιστοποίησης, ενώ επιβλήθηκαν οχτώ χρηματικά πρόστιμα σε έξι από αυτούς. Παράλληλα, το ΕΣΥΔ ανέστειλε τη διαπίστευση δύο φορέων.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκάλεσαν και τα στοιχεία σχετικά με την ένταση των ελέγχων. Σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφηκαν, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥπΑΑΤ, ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός ελέγχων από τον ίδιο ελεγκτή την ίδια ημέρα ή κατά τους ελέγχους, σε περιπτώσεις που είχαν δηλωθεί 300 κυψέλες να εντοπίζονται ελάχιστες ή και καθόλου.
Υπό το βάρος των εξελίξεων, το υπουργείο, όπως επισήμανε ο κ. Μαργαρίτης, προχώρησε σε σειρά μέτρων. Μεταξύ άλλων, «πάγωσαν» πληρωμές παραγωγών που συνδέονταν με φορείς στους οποίους επιβλήθηκαν κυρώσεις, ανεστάλη η έγκριση νέων φορέων πιστοποίησης και μπήκαν στον «πάγο» νέες εντάξεις στις δράσεις βιολογικής μελισσοκομίας και κτηνοτροφίας.
Παράλληλα, η υπόθεση έλαβε και ευρωπαϊκές διαστάσεις. Η Ελλάδα απέστειλε αναφορές στη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG AGRI), ενώ ακολούθησαν επιστολές και συστάσεις από τις Βρυξέλλες σχετικά με την ανάγκη αυστηρότερης εποπτείας και θεσμικών αλλαγών.
Τα επόμενα βήματα
Σύμφωνα με το κυβερνητικό σχέδιο, το επόμενο διάστημα αναμένεται αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου, δημιουργία νέου συστήματος ελέγχων και κυρώσεων, αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας των πιστοποιήσεων.
Ειδικότερα, ανακοινώθηκαν τα εξής μέτρα:
- Ακύρωση των δράσεων βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας
- «Πάγωμα» νέων δράσεων βιολογικής παραγωγής στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ)για την περίοδο 2021-2027
- Αναδιάρθρωση του θεσμικού πλαισίου και δημιουργία νέου συστήματος ελέγχων, με βάση εκκίνησης τις προτάσεις της Task Force για τη βιολογική παραγωγή
- «Πάγωμα» εγκρίσεων νέων φορέων πιστοποίησης μέχρι την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων του θεσμικού πλαισίου και του συστήματος ελέγχων. Το ΥΠΑΑΤ έχει κοινοποιήσει τα παραπάνω στην Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (DGAGRI) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία και συνεργασία για τις απαραίτητες ενέργειες ώστε να θωρακιστεί η αξιοπιστία της βιολογικής παραγωγής και να προστατευτούν οι καταναλωτές και οι έντιμοι παραγωγοί.
«Το μήνυμα είναι σαφές. Δεν είναι δίκαιο και νόμιμο οι καταναλωτές να αγοράζουν προϊόντα με βιολογική ετικέτα με τιμές που δεν ανταποκρίνονται στις προϋποθέσεις των βιολογικών», σημείωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Σε ό,τι αφορά τα κονδύλια που προορίζονταν για τις δύο δράσεις της βιολογικής μελισσοκομίας και βιολογικής κτηνοτροφίας, θα ανακατευθυνθούν, σε συνεννόηση με τις Βρυξέλλες, σε άλλες δράσεις και προγράμματα, με τις σχετικές ανακοινώσεις να αναμένονται.