Η υποχώρηση της τιμής του χρυσού το 2026 δεν φαίνεται να έχει κλονίσει την εμπιστοσύνη των κεντρικών τραπεζών στο πολύτιμο μέταλλο. Αντίθετα, ολοένα και περισσότερες νομισματικές αρχές ανά τον κόσμο δηλώνουν πρόθυμες να αυξήσουν τα αποθέματά τους, υποδηλώνοντας ότι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που τροφοδότησαν το ιστορικό ράλι του χρυσού τα τελευταία χρόνια εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ.
Σύμφωνα με έρευνα του World Gold Council (WGC) και της YouGov σε 74 κεντρικές τράπεζες, το 45% των συμμετεχόντων σκοπεύει να αυξήσει τα αποθέματα χρυσού μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί από τότε που ξεκίνησε η συγκεκριμένη έρευνα το 2018.
Την ίδια στιγμή, μόλις μία κεντρική τράπεζα δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο μείωσης των αποθεμάτων της.
Η μεγάλη στροφή προς τον χρυσό
Τα τελευταία τρία χρόνια η τιμή του χρυσού υπερδιπλασιάστηκε, με βασικό μοχλό την επιθετική αύξηση των αγορών από τις κεντρικές τράπεζες. Το πολύτιμο μέταλλο εξελίχθηκε σε στρατηγικό εργαλείο διαφοροποίησης αποθεματικών, καθώς πολλές χώρες επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από το δολάριο και τα δυτικά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία.
Μέρος αυτών των κερδών έχει χαθεί φέτος, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή εκτόξευσε το ενεργειακό κόστος και ενίσχυσε τις προσδοκίες για διατήρηση υψηλών επιτοκίων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η εξέλιξη αυτή περιόρισε την ελκυστικότητα του χρυσού, ο οποίος δεν προσφέρει τόκο ή απόδοση στους επενδυτές. Ως αποτέλεσμα, αρκετά επενδυτικά κεφάλαια και κερδοσκοπικοί επενδυτές εγκατέλειψαν τις θέσεις τους, οδηγώντας το πολύτιμο μέταλλο στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Νοέμβριο.
«Η πτώση δημιουργεί ευκαιρίες»
Για τον Σαοκάι Φαν, επικεφαλής του τομέα κεντρικών τραπεζών στο World Gold Council, η πρόσφατη διόρθωση μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για νέες αγορές. Όπως σημειώνει, αρκετές κεντρικές τράπεζες είχαν εκφράσει πέρυσι την ανησυχία ότι οι τιμές είχαν φτάσει σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα και προτιμούσαν να περιμένουν μια καλύτερη στιγμή για να ενισχύσουν τα αποθέματά τους. Η πρόσφατη υποχώρηση των τιμών φαίνεται να προσφέρει ακριβώς αυτή τη δυνατότητα.
«Η πτώση της τιμής μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για ορισμένες κεντρικές τράπεζες να ξεκινήσουν ή να ενισχύσουν τις αγορές τους», εκτιμά ο Φαν.
Οι αναδυόμενες οικονομίες οδηγούν τη ζήτηση
Οι μεγαλύτεροι υποψήφιοι αγοραστές προέρχονται κυρίως από τις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες. Σύμφωνα με την έρευνα, το 53% των κεντρικών τραπεζών αυτής της κατηγορίας αναμένει αύξηση των αποθεμάτων χρυσού, έναντι μόλις 18% στις ανεπτυγμένες οικονομίες.
Η διαφορά αυτή αντικατοπτρίζει τις διαφορετικές στρατηγικές διαχείρισης συναλλαγματικών διαθεσίμων αλλά και την ανάγκη πολλών χωρών να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους απέναντι σε γεωπολιτικούς και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους.
Αγορές χωρίς χρήση συναλλαγματικών αποθεμάτων
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας αφορά στον τρόπο με τον οποίο οι κεντρικές τράπεζες χρηματοδοτούν τις αγορές χρυσού. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν χρησιμοποιούν πολύτιμα αποθέματα ξένου συναλλάγματος, αλλά προμηθεύονται χρυσό απευθείας από εγχώριες εξορυκτικές επιχειρήσεις πληρώνοντας σε τοπικό νόμισμα.
Περίπου το 50% των κεντρικών τραπεζών που σχεδιάζουν αγορές ανέφερε ότι θα χρησιμοποιήσει αυτή τη μέθοδο. Ένα επιπλέον 38% δήλωσε ότι σκοπεύει να χρηματοδοτήσει νέες αγορές μέσω πώλησης άλλων αποθεματικών περιουσιακών στοιχείων.
Το Λονδίνο παραμένει η «πρωτεύουσα» του χρυσού
Παρά τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις, η Τράπεζα της Αγγλίας εξακολουθεί να αποτελεί τη δημοφιλέστερη τοποθεσία φύλαξης χρυσού για τις κεντρικές τράπεζες. Το 57% των συμμετεχόντων στην έρευνα διατηρεί μέρος των αποθεμάτων του στα θησαυροφυλάκια του Λονδίνου, τα οποία παραμένουν η σημαντικότερη διεθνής αγορά χρυσού στον κόσμο.
Ωστόσο, παρατηρείται σταδιακή μετατόπιση προς μεγαλύτερη γεωγραφική διασπορά. Το 9% των κεντρικών τραπεζών δήλωσε ότι αύξησε τις ποσότητες χρυσού που φυλάσσονται εντός των εθνικών συνόρων του κατά το τελευταίο έτος, ενώ το 10% προχώρησε σε διαφοροποίηση των σημείων αποθήκευσης. Τα αντίστοιχα ποσοστά στην περσινή έρευνα ήταν μόλις 5% και 2%.
Ο πολιτικός κίνδυνος αλλάζει τις ισορροπίες
Σύμφωνα με τον World Gold Council, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι αυξανόμενοι πολιτικοί κίνδυνοι αποτελούν βασικό παράγοντα πίσω από αυτή τη μεταβολή. Οι κεντρικές τράπεζες επιδιώκουν μεγαλύτερο έλεγχο των αποθεμάτων τους και αναζητούν εναλλακτικές λύσεις πέρα από τα παραδοσιακά χρηματοπιστωτικά κέντρα.
Η τάση αυτή δημιουργεί ευκαιρίες για ανερχόμενους κόμβους αποθήκευσης χρυσού, όπως η Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ, οι οποίοι επιχειρούν να προσελκύσουν κεντρικές τράπεζες και να ενισχύσουν τη θέση τους στην παγκόσμια αγορά πολύτιμων μετάλλων.
Το στήριγμα του χρυσού παραμένει ισχυρό
Παρά τη φετινή διόρθωση, τα στοιχεία της έρευνας δείχνουν ότι η στρατηγική ζήτηση από τις κεντρικές τράπεζες παραμένει ισχυρή και συνεχίζει να αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες στήριξης της αγοράς. Για πολλούς αναλυτές, αυτό σημαίνει ότι η μακροπρόθεσμη επενδυτική ιστορία του χρυσού δεν έχει αλλάξει.
Αντίθετα, η αυξανόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα, οι ανησυχίες για το παγκόσμιο χρέος και η προσπάθεια διαφοροποίησης των αποθεματικών ενδέχεται να διατηρήσουν τον χρυσό στο επίκεντρο των στρατηγικών επιλογών των κεντρικών τραπεζών και τα επόμενα χρόνια.