Η ελληνική αγορά ακινήτων εξακολουθεί να κινείται με έντονους ρυθμούς, παρά τη συνεχιζόμενη άνοδο των τιμών, το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης και το αβέβαιο διεθνές περιβάλλον. Η ισχυρή ζήτηση για κατοικίες, οικόπεδα και αγροτεμάχια συνεχίζει να τροφοδοτεί έναν μεγάλο αριθμό συναλλαγών, με αποτέλεσμα τα φορολογικά έσοδα του Δημοσίου να καταγράφουν νέα σημαντική αύξηση κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026.
Τα στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων αποτυπώνουν με σαφήνεια τη δυναμική της αγοράς. Ο συνολικός φόρος που βεβαιώθηκε από μεταβιβάσεις κτιρίων, οικοπέδων και αγροτεμαχίων ανήλθε σε 149,37 εκατ. ευρώ το διάστημα Ιανουαρίου – Μαρτίου 2026, έναντι 130,86 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους. Πρόκειται για αύξηση της τάξεως του 14%, η οποία επιβεβαιώνει ότι η κινητικότητα στην αγορά ακινήτων όχι μόνο διατηρείται αλλά και ενισχύεται.
Η μεγαλύτερη συμβολή προήλθε από τις αγοραπωλησίες κατοικιών και επαγγελματικών ακινήτων. Ο φόρος μεταβίβασης που βεβαιώθηκε στις μεταβιβάσεις οικοδομών έφθασε τα 125,53 εκατ. ευρώ, αυξημένος κατά 14,28% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο του 2025. Την ίδια στιγμή, ανοδικά κινήθηκαν και οι μεταβιβάσεις οικοπέδων και αγροτεμαχίων, με τον σχετικό φόρο να ανέρχεται στα 23,84 εκατ. ευρώ από 21,02 εκατ. ευρώ ένα χρόνο νωρίτερα.
Η εικόνα έγινε ακόμη πιο εντυπωσιακή τον Μάρτιο, μήνα κατά τον οποίο η αγορά κατέγραψε ιδιαίτερα αυξημένη δραστηριότητα. Τα συνολικά έσοδα από φόρους μεταβίβασης ακινήτων διαμορφώθηκαν σε 52,85 εκατ. ευρώ, έναντι 43,97 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο του 2025, σημειώνοντας αύξηση που ξεπέρασε το 20%.
Ειδικότερα, ο φόρος μεταβίβασης που προήλθε από αγοραπωλησίες οικοδομών ανήλθε σε 44,29 εκατ. ευρώ, αυξημένος κατά 19,8%, ενώ στις μεταβιβάσεις οικοπέδων και αγροτεμαχίων ο αντίστοιχος φόρος έφτασε τα 8,57 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση 22,4%.
Οι επιδόσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι η αγορά λειτουργεί σε ένα περιβάλλον σημαντικά υψηλότερων τιμών σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Παρά την αύξηση των αξιών, η ζήτηση εξακολουθεί να στηρίζεται τόσο από εγχώριους αγοραστές όσο και από ξένους επενδυτές, ενώ σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι αγορές για επενδυτικούς σκοπούς, οι μεταβιβάσεις εντός οικογενειών και η αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων που είχαν παραμείνει ανενεργά τα προηγούμενα χρόνια.
Παράλληλα με τις αγοραπωλησίες, αυξημένη εμφανίζεται και η δραστηριότητα στις κληρονομιές, τις δωρεές και τις γονικές παροχές. Τα συνολικά έσοδα από τους συγκεκριμένους φόρους και τα συναφή τέλη διαμορφώθηκαν σε περίπου 60,4 εκατ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του έτους, έναντι 56,95 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025, παρουσιάζοντας αύξηση 6%.
Σημαντικός παράγοντας που διατηρεί σε υψηλά επίπεδα τις συγκεκριμένες μεταβιβάσεις είναι το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ για γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού. Η διάταξη αυτή έχει αλλάξει σημαντικά τη συμπεριφορά των φορολογουμένων, καθώς χιλιάδες οικογένειες επιλέγουν να μεταβιβάσουν ακίνητα και χρηματικά ποσά στα παιδιά ή στα εγγόνια τους χωρίς φορολογική επιβάρυνση.
Τα στοιχεία του Μαρτίου είναι αποκαλυπτικά. Οι φόροι και τα τέλη κληρονομιών διαμορφώθηκαν σε 16,73 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 14,2% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η αύξηση στις δωρεές και τις γονικές παροχές, όπου τα έσοδα έφτασαν τα 5,32 εκατ. ευρώ από 3,94 εκατ. ευρώ πέρυσι, καταγράφοντας άνοδο σχεδόν 35%.
Η έντονη κινητικότητα στις μεταβιβάσεις έχει θέσει την αγορά στο επίκεντρο των ελεγκτικών μηχανισμών της ΑΑΔΕ. Η φορολογική διοίκηση θεωρεί ότι η σημαντική αύξηση του αφορολόγητου ορίου τα τελευταία χρόνια δημιούργησε νέες δυνατότητες αλλά και περιθώρια καταστρατήγησης της νομοθεσίας, γεγονός που καθιστά αναγκαία την εντατικοποίηση των ελέγχων.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΑΑΔΕ έχει εντάξει στον φετινό προγραμματισμό της 5.900 στοχευμένους ελέγχους που αφορούν μεταβιβάσεις ακινήτων, γονικές παροχές, δωρεές, κληρονομιές και δηλώσεις στοιχείων ακινήτων.
Στο επίκεντρο θα βρεθούν 2.000 περιπτώσεις φορολογουμένων που έλαβαν απαλλαγές λόγω απόκτησης πρώτης κατοικίας, καθώς οι φορολογικές αρχές επιδιώκουν να διαπιστώσουν εάν πληρούνται πλήρως οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη χορήγηση των συγκεκριμένων φορολογικών πλεονεκτημάτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι 1.080 υποθέσεις αφορολόγητων γονικών παροχών και δωρεών χρηματικών ποσών. Οι ελεγκτικές υπηρεσίες θα αναζητήσουν περιπτώσεις κατά τις οποίες το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ χρησιμοποιήθηκε καταχρηστικά μέσω «τριγωνικών» συναλλαγών. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου χρηματικά ποσά φέρονται να μεταβιβάστηκαν μέσω ενδιάμεσων συγγενών πρώτου βαθμού, ώστε να καταλήξουν τελικά σε συγγενείς που κανονικά θα επιβαρύνονταν με φόρο 20% ή ακόμη και 40%.
Παράλληλα, προβλέπονται έλεγχοι σε 2.500 δηλώσεις μεταβίβασης ακινήτων που αφορούν περιοχές εκτός αντικειμενικού συστήματος προσδιορισμού αξιών, καθώς και σε 320 υποθέσεις τροποποιητικών δηλώσεων Ε9 από τις οποίες προέκυψαν επιστροφές ΕΝΦΙΑ.
Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι η αγορά ακινήτων παραμένει ένας από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, τροφοδοτώντας τόσο την επενδυτική δραστηριότητα όσο και τα δημόσια έσοδα. Ταυτόχρονα, όμως, η αυξημένη κινητικότητα και τα σημαντικά φορολογικά κίνητρα έχουν οδηγήσει τις φορολογικές αρχές σε πιο εντατικούς ελέγχους, με στόχο να διασφαλιστεί ότι οι ευνοϊκές διατάξεις αξιοποιούνται νόμιμα και δεν μετατρέπονται σε εργαλεία φοροαποφυγής.