Στο τραπέζι επανέρχεται η αύξηση του ημερήσιου ορίου των διατακτικών σίτισης από τα 6 στα 10 ευρώ, καθώς η ακρίβεια έχει αλλάξει δραματικά το πραγματικό κόστος ενός καθημερινού γεύματος για τους εργαζομένους. Η πρόταση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον ενόψει των οικονομικών παρεμβάσεων του φθινοπώρου, καθώς μία αύξηση του ορίου θα μπορούσε να μεταφραστεί σε σημαντική πρόσθετη παροχή κάθε μήνα, χωρίς αντίστοιχη επιβάρυνση με φόρο και ασφαλιστικές εισφορές, εφόσον τηρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Οι διατακτικές σίτισης έχουν εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε μία από τις πιο διαδεδομένες εταιρικές παροχές. Από τις παραδοσιακές χάρτινες επιταγές, η αγορά έχει περάσει στις ηλεκτρονικές κάρτες και στα ψηφιακά εργαλεία πληρωμών, τα οποία χρησιμοποιούνται για γεύματα και αγορές τροφίμων. Το πρόβλημα είναι ότι το σημερινό ημερήσιο όριο των 6 ευρώ θεωρείται πλέον χαμηλό σε σχέση με τις τιμές που αντιμετωπίζει καθημερινά ένας εργαζόμενος.
Από 132 στα 220 ευρώ τον μήνα
Η αριθμητική δείχνει γιατί η αλλαγή έχει ενδιαφέρον. Με 22 εργάσιμες ημέρες τον μήνα, ένα ημερήσιο ποσό 6 ευρώ αντιστοιχεί σε παροχή έως 132 ευρώ μηνιαίως. Εάν το όριο αυξηθεί στα 10 ευρώ, το αντίστοιχο ποσό μπορεί να φτάσει έως τα 220 ευρώ τον μήνα. Η διαφορά είναι 88 ευρώ σε έναν τυπικό μήνα 22 εργάσιμων ημερών και μπορεί να ξεπεράσει τα 1.000 ευρώ σε ετήσια βάση, ανάλογα με τις πραγματικές ημέρες εργασίας και τον τρόπο χορήγησης της παροχής από κάθε επιχείρηση.
Χρειάζεται, πάντως, μια βασική διευκρίνιση: πιθανή αύξηση του αφορολόγητου ορίου δεν σημαίνει ότι κάθε εργαζόμενος θα αρχίσει αυτομάτως να λαμβάνει 10 ευρώ την ημέρα. Το όριο καθορίζει μέχρι ποιο ύψος μπορεί να δοθεί η συγκεκριμένη παροχή με την προβλεπόμενη ευνοϊκή μεταχείριση. Το εάν και πόσο θα χορηγήσει μια εταιρεία εξαρτάται από την πολιτική παροχών που εφαρμόζει.
Γιατί τα 6 ευρώ θεωρούνται πλέον λίγα
Όταν θεσπίστηκε το σημερινό πλαίσιο, το κόστος ενός απλού γεύματος ήταν αισθητά χαμηλότερο. Σήμερα ακόμη και ένας καφές μαζί με ένα σάντουιτς ή ένα απλό γεύμα μπορεί εύκολα να ξεπεράσει το συγκεκριμένο ποσό, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Η συσσωρευμένη αύξηση των τιμών στα τρόφιμα και στην εστίαση έχει επομένως περιορίσει σημαντικά την πραγματική αξία της παροχής.
Αυτό είναι και το βασικό επιχείρημα όσων υποστηρίζουν την αναπροσαρμογή στα 10 ευρώ. Δεν πρόκειται τόσο για τη δημιουργία μιας νέας παροχής όσο για την προσαρμογή ενός παλαιού ορίου στη σημερινή πραγματικότητα. Για έναν εργαζόμενο που βρίσκεται οκτώ ή περισσότερες ώρες καθημερινά εκτός σπιτιού, το κόστος σίτισης αποτελεί πλέον υπολογίσιμο μέρος του μηνιαίου προϋπολογισμού.
Τι κερδίζουν εργαζόμενοι και επιχειρήσεις
Για τον εργαζόμενο, το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι αυξάνεται η πραγματική αγοραστική δύναμη της συνολικής αμοιβής του. Αντί μια επιχείρηση να περιορίζεται αποκλειστικά στον ονομαστικό μισθό, μπορεί να δημιουργήσει ένα ευρύτερο πακέτο αποδοχών με πρόσθετες παροχές που καλύπτουν πραγματικές καθημερινές ανάγκες.
Για την επιχείρηση, οι διατακτικές μπορούν να αποτελέσουν εργαλείο προσέλκυσης και διατήρησης προσωπικού, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου αρκετοί κλάδοι δυσκολεύονται να βρουν εργαζομένους. Ένα πακέτο που περιλαμβάνει μισθό, ιδιωτική ασφάλιση, διατακτικές σίτισης και άλλες παροχές μπορεί να είναι πιο ανταγωνιστικό από μια πρόταση που περιορίζεται στον βασικό μισθό.
Η Ευρώπη χρησιμοποιεί διαφορετικά μοντέλα
Οι διατακτικές γεύματος αποτελούν διαδεδομένη πρακτική σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς όμως να υπάρχει ένα ενιαίο μοντέλο. Κάθε κράτος εφαρμόζει διαφορετικά όρια, φορολογικά κίνητρα και κανόνες συμμετοχής εργοδότη και εργαζομένου. Σε ορισμένες αγορές το ημερήσιο ποσό είναι σημαντικά υψηλότερο από το ελληνικό, ενώ αλλού προβλέπεται συμμετοχή του εργαζομένου στο κόστος.
Η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη ενισχύει τη συζήτηση για εκσυγχρονισμό του ελληνικού πλαισίου. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι απλώς να αντιγραφεί ένα ξένο μοντέλο, αλλά να δημιουργηθεί ένα σύστημα που να ανταποκρίνεται στο ελληνικό επίπεδο μισθών, στο κόστος διαβίωσης και στις δυνατότητες των επιχειρήσεων.
Η «κόκκινη γραμμή»: Να μη γίνουν οι διατακτικές μισθός
Εδώ βρίσκεται το πιο κρίσιμο σημείο της συζήτησης. Οι διατακτικές σίτισης πρέπει να λειτουργούν ως πρόσθετη παροχή προς τον εργαζόμενο και όχι ως μηχανισμός αντικατάστασης μέρους του κανονικού μισθού. Διαφορετικά, μια ρύθμιση που σχεδιάζεται για να ενισχύσει το εισόδημα μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις στην αγορά εργασίας.
Η αύξηση του ορίου στα 10 ευρώ έχει οικονομικό νόημα εφόσον το ποσό προστίθεται στις κανονικές αποδοχές. Έτσι ο εργαζόμενος αποκτά πραγματικό πρόσθετο όφελος για τη σίτισή του και η επιχείρηση ένα πιο αποτελεσματικό εργαλείο επιβράβευσης του προσωπικού της.
Ένα μέτρο με άμεση επίδραση στην καθημερινότητα
Σε αντίθεση με οικονομικές παρεμβάσεις που χρειάζονται μήνες για να γίνουν αισθητές, η αύξηση των διατακτικών μπορεί να έχει άμεσο αποτέλεσμα στον οικογενειακό προϋπολογισμό. Για κάποιον που σήμερα λαμβάνει το ανώτατο ποσό των 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα, η μετάβαση στα 10 ευρώ θα μπορούσε –εφόσον ο εργοδότης αξιοποιήσει ολόκληρο το νέο όριο– να σημαίνει έως 88 ευρώ περισσότερη παροχή σε έναν μήνα 22 εργάσιμων ημερών.
Σε μια περίοδο κατά την οποία τρόφιμα και εστίαση απορροφούν σημαντικό μέρος του εισοδήματος, η διαφορά δεν είναι αμελητέα. Το κρίσιμο τώρα είναι εάν η συζήτηση θα μετατραπεί σε συγκεκριμένη νομοθετική παρέμβαση και ποιοι ακριβώς όροι θα τη συνοδεύσουν.