Μια νέα φορολογική «παγίδα» πρέπει να έχουν στο ραντάρ τους οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι ατομικές επιχειρήσεις που απασχολούν προσωπικό. Το νέο «μπόνους συνέπειας» στο τεκμαρτό εισόδημα μπορεί να περιορίσει σημαντικά τη φορολογική επιβάρυνση, όμως συνοδεύεται από αυστηρές προϋποθέσεις. Μία από τις σημαντικότερες αφορά το ιστορικό του επαγγελματία απέναντι στην Επιθεώρηση Εργασίας, καθώς ακόμη και πρόστιμο που ανάγεται στην τελευταία πενταετία μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο για την πρόσβαση στην ευνοϊκή μεταχείριση.
Το νέο πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, καθώς συνδέει δύο διαφορετικές μέχρι σήμερα υποχρεώσεις: τη φορολογική συνέπεια και την τήρηση της εργατικής νομοθεσίας.
Τι αλλάζει στο τεκμαρτό εισόδημα
Το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των επαγγελματιών μπορεί σήμερα να αυξάνεται περαιτέρω ανάλογα με δύο βασικούς παράγοντες: το κόστος μισθοδοσίας του προσωπικού και τη διαφορά του τζίρου της επιχείρησης από τον μέσο κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ.
Με το νέο σύστημα προβλέπεται ευνοϊκότερη αντιμετώπιση για όσους περνούν το λεγόμενο «τεστ συνέπειας», καθώς δεν θα εφαρμόζονται οι συγκεκριμένες πρόσθετες προσαυξήσεις.
Πρόκειται για ουσιαστική παρέμβαση στη φορολογία των μικρομεσαίων και ατομικών επιχειρήσεων, αφού σε ορισμένες περιπτώσεις η προσαύξηση του τεκμαρτού εισοδήματος μπορεί να οδηγήσει σε αισθητά υψηλότερο τελικό φόρο.
Ποιοι θα μπορούν να πάρουν το «μπόνους»
Η φορολογική ελάφρυνση δεν θα παρέχεται αυτόματα.
Με βάση όσα έχουν ανακοινωθεί για το νέο πλαίσιο, ο επαγγελματίας θα πρέπει να εμφανίζει συνολικά συνεπή φορολογική συμπεριφορά.
Στις προϋποθέσεις περιλαμβάνονται η εμπρόθεσμη υποβολή των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ, η κανονική διαβίβαση των απαιτούμενων δεδομένων στο myDATA και η συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις για POS και διασύνδεσή τους.
Υπάρχει όμως ακόμη μία προϋπόθεση που μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σημαντική για τις επιχειρήσεις που έχουν εργαζομένους: να μην υπάρχει φορολογική ή εργατική παράβαση κατά την περίοδο που λαμβάνεται υπόψη για το «μπόνους».
Η παγίδα της Επιθεώρησης Εργασίας
Εδώ βρίσκεται το σημείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Ένα πρόστιμο της Επιθεώρησης Εργασίας δεν θα έχει πλέον μόνο την άμεση οικονομική συνέπεια της διοικητικής κύρωσης. Μπορεί να αποκτήσει και δεύτερη, έμμεση φορολογική συνέπεια.
Εφόσον ο επαγγελματίας δεν πληροί το κριτήριο της συνέπειας, κινδυνεύει να χάσει την ευνοϊκή αντιμετώπιση των πρόσθετων προσαυξήσεων του τεκμαρτού εισοδήματος.
Έτσι, μια εργατική παράβαση μπορεί να επηρεάζει το φορολογικό αποτέλεσμα για διάστημα πολύ μεγαλύτερο από τη στιγμή κατά την οποία επιβλήθηκε το αρχικό πρόστιμο.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια αγορά όπου ήδη σημαντικό μέρος των επαγγελματιών φορολογείται βάσει τεκμηρίων. Σύμφωνα με στοιχεία που έχει παρουσιάσει το MoneyPress για τις φορολογικές δηλώσεις, το 56% των ελεύθερων επαγγελματιών, επιτηδευματιών και ατομικών επιχειρήσεων που εξετάστηκαν είχε φορολογηθεί με βάση το τεκμαρτό σύστημα, καταβάλλοντας συνολικά εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ επιπλέον φόρου.
Το μεγάλο ερώτημα: Θα μετράει κάθε πρόστιμο;
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο που μένει να αποσαφηνιστεί.
Οι παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας δεν έχουν όλες την ίδια βαρύτητα. Άλλο είναι μία τυπική ή χαμηλής σοβαρότητας παράβαση και άλλο μία σοβαρή παράβαση που αφορά, για παράδειγμα, αδήλωτη εργασία.
Εφόσον οποιοδήποτε πρόστιμο αντιμετωπιστεί με τον ίδιο τρόπο για την εφαρμογή του φορολογικού κινήτρου, μπορεί να δημιουργηθούν περιπτώσεις όπου μια σχετικά μικρή παράβαση θα προκαλεί δυσανάλογα μεγάλη οικονομική συνέπεια.
Ακριβώς γι' αυτό η τελική εξειδίκευση των κανόνων αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Οι επαγγελματίες θα πρέπει να γνωρίζουν με σαφήνεια ποιες παραβάσεις οδηγούν σε αποκλεισμό, εάν θα υπάρχει κάποια διαβάθμιση ανάλογα με τη σοβαρότητα και πώς θα αντιμετωπίζονται οι περιπτώσεις όπου το πρόστιμο έχει αμφισβητηθεί.
Τι γίνεται εάν το πρόστιμο έχει προσβληθεί
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τις επιχειρήσεις που έχουν προσφύγει κατά μιας πράξης επιβολής προστίμου.
Εάν, για παράδειγμα, η Επιθεώρηση Εργασίας έχει επιβάλει κύρωση αλλά η επιχείρηση την έχει προσβάλει και η υπόθεση παραμένει ανοιχτή, πρέπει να διευκρινιστεί σε ποιο χρονικό σημείο θεωρείται ότι υπάρχει παράβαση για την εφαρμογή του φορολογικού «μπόνους».
Το θέμα δεν είναι θεωρητικό. Η απώλεια μιας φορολογικής ελάφρυνσης μπορεί να έχει οικονομική επίπτωση μεγαλύτερη από το ίδιο το πρόστιμο, ειδικά όταν η επιχείρηση έχει υψηλή μισθοδοσία ή τζίρο σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο του ΚΑΔ της.
Γιατί το μέτρο αφορά χιλιάδες επιχειρήσεις
Το νέο «μπόνους συνέπειας» επιχειρεί να δημιουργήσει ένα οικονομικό κίνητρο για τους επαγγελματίες που εκπληρώνουν κανονικά τις υποχρεώσεις τους.
Ταυτόχρονα όμως αυξάνει τη σημασία της συνολικής κανονιστικής συμμόρφωσης μιας μικρής επιχείρησης.
Δεν αρκεί πλέον να είναι σωστή μόνο απέναντι στην Εφορία. Η εργασιακή νομοθεσία, η ορθή δήλωση προσωπικού, οι υποχρεώσεις απέναντι στην Επιθεώρηση Εργασίας, το myDATA και τα POS συνδέονται σταδιακά σε ένα ευρύτερο πλέγμα ελέγχου.
Για τις μικρές επιχειρήσεις, όπου ήδη το φορολογικό και λειτουργικό κόστος αποτελεί σημαντικό βάρος, μια τέτοια αλλαγή απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή στη λογιστική και εργασιακή συμμόρφωση.
Η πενταετία που χρειάζεται προσοχή
Το πλέον κρίσιμο μήνυμα για έναν επαγγελματία που απασχολεί εργαζομένους είναι ότι το ιστορικό της επιχείρησής του αποκτά μεγαλύτερη φορολογική αξία.
Δεν θα εξετάζεται μόνο τι κάνει σήμερα, αλλά και η συμπεριφορά του κατά την περίοδο που θα οριστεί για τον έλεγχο της συνέπειας.
Γι' αυτό και η τελική εφαρμογή του μέτρου πρέπει να ξεκαθαρίσει με ακρίβεια ποιες παραβάσεις θα λαμβάνονται υπόψη, από ποιο χρονικό σημείο θα υπολογίζεται η πενταετία και κυρίως τι θα συμβαίνει με πρόστιμα που βρίσκονται ακόμη υπό δικαστική ή διοικητική αμφισβήτηση.
Μέχρι να εκδοθούν οι απαραίτητες λεπτομέρειες εφαρμογής, ένα πράγμα είναι σαφές: για τους επαγγελματίες που θέλουν να αξιοποιήσουν το νέο φορολογικό «μπόνους», η συνέπεια δεν θα αφορά πλέον μόνο την Εφορία, αλλά ολόκληρη τη λειτουργία της επιχείρησης.