Η ιλαρά, μια ασθένεια που για αρκετά χρόνια έμοιαζε να έχει περιοριστεί σημαντικά χάρη στον εμβολιασμό, εξακολουθεί να προκαλεί εστίες μετάδοσης στην Ευρώπη και σε άλλες περιοχές του κόσμου. Τα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι ο ιός παραμένει ενεργός, ιδιαίτερα σε πληθυσμούς όπου υπάρχουν κενά στην εμβολιαστική κάλυψη.
Πρόκειται για μία από τις πλέον μεταδοτικές ιογενείς λοιμώξεις. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και σχετικά μικρές ομάδες ανεμβολίαστων ανθρώπων μπορούν, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να επιτρέψουν στον ιό να εξαπλωθεί γρήγορα.
Περισσότερα από 2.300 κρούσματα στην Ευρώπη
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του ECDC, στο δωδεκάμηνο από την 1η Αυγούστου 2025 έως τις 31 Ιουλίου 2026 καταγράφηκαν 2.339 κρούσματα ιλαράς στην ΕΕ και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.Από αυτά, τα 2.012 ήταν εργαστηριακά επιβεβαιωμένα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι μεταξύ των περιστατικών για τα οποία ήταν γνωστά τόσο η ηλικία όσο και η εμβολιαστική κατάσταση, το 73,1% αφορούσε ανεμβολίαστα άτομα.Περίπου 29% των κρουσμάτων αφορούσε παιδιά κάτω των πέντε ετών, ενώ περισσότερο από το μισό καταγράφηκε σε άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω.
Εστίες και μέσα στο 2026
Η κατάσταση δεν είναι ίδια σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.Στη Βουλγαρία, για παράδειγμα, είχαν καταγραφεί μέχρι το τέλος Αυγούστου 555 κρούσματα, τα περισσότερα σε παιδιά. Στη Γερμανία είχαν αναφερθεί 125 επιβεβαιωμένα ή πιθανά περιστατικά μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου, ενώ στη Γαλλία είχαν καταγραφεί 113 κρούσματα από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο.
Εστίες μετάδοσης έχουν επίσης καταγραφεί στη Σουηδία, ενώ η Ισπανία είχε αναφέρει 160 περιστατικά έως τα μέσα Σεπτεμβρίου.Τα δεδομένα αυτά δεν σημαίνουν ότι υπάρχει παντού επιδημία. Δείχνουν όμως ότι η ιλαρά εξακολουθεί να κυκλοφορεί και μπορεί να δημιουργήσει τοπικές εξάρσεις.
Γιατί η ιλαρά μεταδίδεται τόσο εύκολα
Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω του αέρα και σταγονιδίων που απελευθερώνονται όταν ένα μολυσμένο άτομο βήχει ή φταρνίζεται.Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, η μεταδοτικότητα είναι εξαιρετικά υψηλή και το ποσοστό δευτερογενούς προσβολής μπορεί να φτάσει έως και το 90% μεταξύ ανθρώπων που δεν έχουν ανοσία.Ένα ακόμη πρόβλημα είναι ότι κάποιος μπορεί να μεταδίδει τον ιό πριν αντιληφθεί ότι έχει ιλαρά.Η περίοδος μεταδοτικότητας αρχίζει περίπου τέσσερις ημέρες πριν εμφανιστεί το χαρακτηριστικό εξάνθημα και συνεχίζεται έως τέσσερις ημέρες μετά.
Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα
Η νόσος συνήθως δεν ξεκινά με το εξάνθημα.Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, έντονη καταρροή, βήχα, δακρύρροια, επιπεφυκίτιδα και φωτοφοβία.Στη συνέχεια εμφανίζεται το χαρακτηριστικό εξάνθημα, το οποίο συνήθως ξεκινά από την περιοχή πίσω από τα αυτιά και το πρόσωπο και εξαπλώνεται προς τον κορμό και τα άκρα.Ο χρόνος επώασης είναι συνήθως περίπου 10 έως 12 ημέρες, ενώ από την έκθεση μέχρι την εμφάνιση του εξανθήματος μεσολαβούν κατά μέσο όρο περίπου 14 ημέρες.
Δεν είναι απλώς μια παιδική ασθένεια
Η ιλαρά συχνά αντιμετωπίζεται λανθασμένα ως μια απλή παιδική ασθένεια.Μπορεί όμως να προκαλέσει επιπλοκές, με τα βρέφη και τους ενήλικες να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρότερης νόσησης. Γι' αυτό και η εμφάνιση ύποπτων συμπτωμάτων, ιδιαίτερα μετά από επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα ή ταξίδι σε περιοχή με ενεργή μετάδοση, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Σε περίπτωση υποψίας ιλαράς είναι προτιμότερο να προηγείται τηλεφωνική επικοινωνία με γιατρό ή μονάδα υγείας πριν από μια απροειδοποίητη επίσκεψη σε χώρο αναμονής, ώστε να περιοριστεί η πιθανή έκθεση άλλων ανθρώπων.
Το βασικό όπλο είναι ο εμβολιασμός
Ο ΕΟΔΥ χαρακτηρίζει τον εμβολιασμό κεντρικό μέτρο πρόληψης.Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, τα παιδιά πρέπει να λαμβάνουν δύο δόσεις του εμβολίου MMR, το οποίο προστατεύει από ιλαρά, ερυθρά και παρωτίτιδα.
Για εφήβους και ενήλικες που έχουν γεννηθεί μετά το 1970 και δεν έχουν ιστορικό νόσησης, ο ΕΟΔΥ αναφέρει ότι πρέπει επίσης να έχουν πραγματοποιηθεί οι απαραίτητες δύο δόσεις.
Η εικόνα στην Ευρώπη δείχνει γιατί η εμβολιαστική κάλυψη εξακολουθεί να έχει σημασία. Η ιλαρά δεν έχει εξαφανιστεί και, όταν δημιουργούνται κενά ανοσίας, μπορεί να επιστρέψει γρήγορα.