Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο να χάσει έδαφος οριστικά στον παγκόσμιο ανταγωνισμό της ψηφιακής οικονομίας. Και το ζήτημα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην τεχνητή νοημοσύνη, τα data centers ή τους ημιαγωγούς, αλλά αφορά τον ίδιο τον πυρήνα των τηλεπικοινωνιακών υποδομών που θα στηρίξουν την οικονομία των επόμενων ετών.
Νέα μελέτη της GSMA αποτυπώνει με σαφήνεια μια ανησυχία που κυριαρχεί εδώ και καιρό στις Βρυξέλλες και στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών: η Ευρώπη επενδύει με πιο αργούς ρυθμούς και χάνει τη δυναμική της απέναντι στις ΗΠΑ και κυρίως στις αγορές της Ασίας στον αγώνα για την ανάπτυξη προηγμένων δικτύων 5G.
Σύμφωνα με την έρευνα, μέχρι το 2035 η Ευρώπη θα χρειαστεί επενδύσεις που φτάνουν τα 475 δισ. ευρώ ώστε να αναπτύξει τηλεπικοινωνιακά δίκτυα αντίστοιχα με εκείνα των πιο τεχνολογικά προηγμένων χωρών. Ωστόσο, από αυτό το ποσό θεωρείται σήμερα εξασφαλισμένο μόλις το 270 δισ. ευρώ, γεγονός που δημιουργεί ένα χρηματοδοτικό έλλειμμα περίπου 205 δισ. ευρώ.
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το ήδη υπαρκτό τεχνολογικό χάσμα. Η τεχνολογία 5G Standalone (5G SA), δηλαδή η πλήρως ανεπτυγμένη μορφή του 5G με δυνατότητες όπως εξαιρετικά χαμηλή καθυστέρηση, network slicing και εκτεταμένες βιομηχανικές εφαρμογές, καλύπτει σήμερα περίπου το 80% του πληθυσμού στην ευρύτερη Κίνα και σχεδόν το 50% στην Ινδία. Στην Ευρώπη, αντίστοιχα, η κάλυψη παραμένει μόλις στο 2%.
Η εικόνα αυτή αντικατοπτρίζει δύο διαφορετικές στρατηγικές προσεγγίσεις. Όπως επισημαίνει η μελέτη της GSMA, σε ΗΠΑ και Ασία τα δίκτυα νέας γενιάς αντιμετωπίστηκαν ως κρίσιμες εθνικές υποδομές και βασικό εργαλείο οικονομικής ισχύος. Αντίθετα, στην Ευρώπη η αγορά παραμένει κατακερματισμένη, οι πάροχοι λειτουργούν με περιορισμένα περιθώρια κερδοφορίας και οι επενδύσεις επιβαρύνονται από υψηλό κόστος φάσματος και πολύπλοκες ρυθμιστικές διαδικασίες.
Ενδεικτικό της διαφοράς είναι ότι οι επενδύσεις ανά σύνδεση στην Ευρώπη φτάνουν περίπου τα 35 ευρώ, όταν στις αγορές που θεωρούνται παγκόσμιοι πρωταγωνιστές ξεπερνούν τα 70 ευρώ ανά σύνδεση. Την ίδια στιγμή, η κατανάλωση δεδομένων αυξάνεται διαρκώς, ενώ τα έσοδα των τηλεπικοινωνιακών εταιρειών πιέζονται.
Το διακύβευμα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν ληφθεί υπόψη ότι το 5G SA θεωρείται απαραίτητη υποδομή για την επόμενη γενιά εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, τα αυτόνομα βιομηχανικά δίκτυα, τα «έξυπνα» logistics και τις υπηρεσίες απομακρυσμένου ελέγχου. Η συζήτηση πλέον δεν αφορά απλώς ταχύτερο internet για τους καταναλωτές, αλλά τη δυνατότητα μιας οικονομίας να υποστηρίξει αυτοματοποιημένη βιομηχανική παραγωγή και ψηφιακές υπηρεσίες σε πραγματικό χρόνο.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα αποτελεί μία από τις περιπτώσεις που ξεχωρίζουν θετικά, καθώς κινήθηκε ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην ανάπτυξη δικτύων 5G SA. Παρά το μικρό μέγεθος της αγοράς και τις διαχρονικές αδυναμίες του κλάδου, οι τρεις μεγάλοι πάροχοι κινητής τηλεφωνίας έχουν ήδη προχωρήσει στην ανάπτυξη και εμπορική αξιοποίηση δικτύων νέας γενιάς, φέρνοντας τη χώρα ανάμεσα στις πιο ώριμες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον συγκεκριμένο τομέα.
Η πρόοδος αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν συγκριθεί με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου το 5G εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε υποδομές 4G μέσω της αρχιτεκτονικής NSA (Non-Standalone). Στην Ελλάδα, οι πάροχοι επέλεξαν νωρίς να επενδύσουν σε πιο εξελιγμένες υποδομές, με στόχο τη δημιουργία ιδιωτικών δικτύων, νέων επιχειρηματικών υπηρεσιών και καινοτόμων εφαρμογών για επιχειρήσεις και πολίτες. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, παραμένει η ανάπτυξη εφαρμογών και υπηρεσιών που θα αξιοποιήσουν ουσιαστικά αυτές τις δυνατότητες.