Τα στοιχεία μπορεί να δείχνουν ότι ο τζίρος του λιανικού εμπορίου αυξάνεται, όμως πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα για χιλιάδες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Η ακρίβεια έχει περιορίσει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, τα λειτουργικά έξοδα έχουν αυξηθεί και η πρόσβαση σε χρηματοδότηση παραμένει δύσκολη. Το αποτέλεσμα είναι όλο και περισσότεροι έμποροι να δουλεύουν περισσότερο για να κρατήσουν τελικά λιγότερα χρήματα στο ταμείο.
Το «καμπανάκι» που χτυπά ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιώς λίγο πριν από τη ΔΕΘ δεν αφορά μόνο την αγορά του Πειραιά.
Αφορά συνολικά τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και κυρίως τα μικρά καταστήματα που προσπαθούν να επιβιώσουν σε ένα περιβάλλον όπου αυξάνονται τα κόστη και περιορίζεται το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των πελατών τους.
13,1 δισ. ευρώ τζίρος – Αλλά τι μένει στο ταμείο;
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν μια φαινομενικά θετική εικόνα. Στο λιανικό εμπόριο, εξαιρουμένων τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων, ο ονομαστικός κύκλος εργασιών στο πρώτο εξάμηνο του 2026 διαμορφώθηκε στα 13,1 δισ. ευρώ.
Την αντίστοιχη περίοδο του 2025 ήταν 12,9 δισ. ευρώ. Υπάρχει επομένως αύξηση. Το πρόβλημα είναι ότι η αύξηση του τζίρου σε ευρώ δεν σημαίνει αυτομάτως ότι πωλούνται περισσότερα προϊόντα.
Όταν οι τιμές είναι υψηλότερες, μια επιχείρηση μπορεί να εμφανίζει αυξημένο τζίρο ακόμη και αν ο πραγματικός όγκος των πωλήσεών της παραμένει στάσιμος ή μειώνεται.
Άλλο τζίρος και άλλο κέρδος
Εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις γύρω από την πραγματική κατάσταση της αγοράς. Μια επιχείρηση μπορεί να έχει μεγαλύτερο τζίρο από πέρυσι και ταυτόχρονα να έχει μικρότερο κέρδος.
Γιατί; Επειδή έχουν αυξηθεί ταυτόχρονα τα έξοδά της. Ενέργεια, μεταφορές, ενοίκια, μισθοδοσία, ασφαλιστικές εισφορές, κόστος προμηθειών, τραπεζικές χρεώσεις και χρηματοδότηση απορροφούν σημαντικό μέρος των εσόδων.
Έτσι, ο αριθμός που εμφανίζεται στον κύκλο εργασιών δεν αποτυπώνει απαραίτητα την πραγματική οικονομική κατάσταση ενός καταστήματος.
Η ακρίβεια χτυπά δύο φορές τον έμπορο
Η ακρίβεια δημιουργεί διπλή πίεση στο λιανεμπόριο. Από τη μία πλευρά αυξάνει το κόστος λειτουργίας της επιχείρησης.
Από την άλλη μειώνει την αγοραστική δύναμη του πελάτη. Όταν ένα νοικοκυριό πρέπει να διαθέσει μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός του για σούπερ μάρκετ, ενοίκιο, ενέργεια και μετακινήσεις, περιορίζει αναγκαστικά τις υπόλοιπες αγορές.
Ρούχα, παπούτσια, οικιακός εξοπλισμός και άλλες καταναλωτικές δαπάνες μπορούν να μετατεθούν χρονικά ή να περιοριστούν. Και αυτή η συμπεριφορά περνά άμεσα στο ταμείο του εμπορικού καταστήματος.
Οι εκπτώσεις δεν έλυσαν το πρόβλημα
Ακόμη και οι εκπτωτικές περίοδοι δεν αρκούν πλέον από μόνες τους για να αλλάξουν την κατάσταση. Οι επιχειρήσεις μπορούν να προσφέρουν μεγάλες μειώσεις τιμών, όμως εάν ο καταναλωτής δεν διαθέτει επαρκές εισόδημα, η αγορά απλώς δεν πραγματοποιείται.
Υπάρχει και ένα δεύτερο πρόβλημα. Οι συνεχείς προσφορές συμπιέζουν το περιθώριο κέρδους του εμπόρου. Έτσι, μπορεί να αυξάνονται οι πωλήσεις σε τεμάχια χωρίς να αυξάνεται αντίστοιχα η πραγματική κερδοφορία.
Το υψηλό κόστος χρηματοδότησης
Για μια μικρή επιχείρηση, η πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση παραμένει καθοριστική.
Το εμπόριο χρειάζεται κεφάλαιο κίνησης. Ο επιχειρηματίας πρέπει να αγοράσει εμπόρευμα πριν το πουλήσει, να πληρώσει προμηθευτές, εργαζομένους, ενοίκιο και λογαριασμούς πριν εισπράξει το σύνολο των πωλήσεών του.
Όταν η χρηματοδότηση είναι ακριβή ή δύσκολα προσβάσιμη, αυτή η καθημερινή λειτουργία γίνεται πολύ πιο απαιτητική. Και εδώ οι μικρές επιχειρήσεις βρίσκονται σε μειονεκτική θέση έναντι των μεγαλύτερων ομίλων.
Ο ανταγωνισμός των διεθνών πλατφορμών
Υπάρχει και ένας ακόμη αντίπαλος που γίνεται όλο και ισχυρότερος: οι μεγάλες διεθνείς πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου. Ο καταναλωτής μπορεί πλέον μέσα από το κινητό του να αγοράσει προϊόντα από ολόκληρο τον κόσμο.
Για ένα μικρό ελληνικό κατάστημα αυτό σημαίνει ανταγωνισμό όχι μόνο με το διπλανό κατάστημα ή μια μεγάλη ελληνική αλυσίδα, αλλά με εταιρείες παγκόσμιας εμβέλειας.
Οι έμποροι ζητούν πραγματικά ίσους όρους ανταγωνισμού, ιδιαίτερα απέναντι στις πλατφόρμες που διακινούν τεράστιους όγκους φθηνών προϊόντων από τρίτες χώρες.
Το πρόβλημα της ρευστότητας
Η λέξη-κλειδί για τη μικρομεσαία επιχείρηση είναι πλέον ρευστότητα.
Μια επιχείρηση μπορεί να είναι θεωρητικά βιώσιμη αλλά να βρεθεί σε αδιέξοδο εάν δεν έχει τα χρήματα που απαιτούνται τη στιγμή που πρέπει να πληρώσει τις υποχρεώσεις της. ΦΠΑ, φόρος εισοδήματος, ασφαλιστικές εισφορές, μισθοί, προμηθευτές, ενοίκια και λογαριασμοί δεν περιμένουν.
Αν οι εισπράξεις καθυστερούν ή το περιθώριο κέρδους έχει περιοριστεί, το πρόβλημα εμφανίζεται αμέσως.
Σεπτέμβριος: Ο δύσκολος μήνας για το ταμείο
Ο Σεπτέμβριος μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο απαιτητικός.
Μετά το τέλος της θερινής περιόδου, πολλές επιχειρήσεις καλούνται να καλύψουν ταυτόχρονα φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις, να ανανεώσουν τα εμπορεύματά τους για το φθινόπωρο και να διατηρήσουν επαρκή ρευστότητα.
Τα νοικοκυριά, την ίδια στιγμή, έχουν μπροστά τους σχολικά είδη, φροντιστήρια, φοιτητική στέγη και τις υπόλοιπες αυξημένες υποχρεώσεις της επιστροφής στην καθημερινότητα. Άρα το διαθέσιμο ποσό για καταναλωτικές αγορές μπορεί να παραμείνει περιορισμένο.
Οι έμποροι κοιτούν προς τη ΔΕΘ
Γι' αυτό το ενδιαφέρον της αγοράς στρέφεται στις οικονομικές εξαγγελίες της ΔΕΘ. Ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιώς ζητά η οικονομική πολιτική να φτάσει στην πραγματική αγορά και τελικά στο ταμείο της μικρομεσαίας επιχείρησης.
Μεταξύ των βασικών αιτημάτων βρίσκονται η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και της αγοραστικής δύναμης, η καλύτερη πρόσβαση των ΜμΕ στη χρηματοδότηση, η μείωση του λειτουργικού και μη μισθολογικού κόστους και ένα σταθερότερο και δικαιότερο φορολογικό περιβάλλον.
Το φορολογικό παραμένει στο επίκεντρο
Για μια μικρή επιχείρηση δεν έχει σημασία μόνο ο φορολογικός συντελεστής. Σημασία έχει το συνολικό βάρος των υποχρεώσεων. Φόροι, προκαταβολή φόρου, ΦΠΑ, ασφαλιστικές εισφορές και σειρά άλλων υποχρεώσεων επηρεάζουν άμεσα τη διαθέσιμη ρευστότητα.
Γι' αυτό οι επαγγελματικοί φορείς επιμένουν ότι οποιαδήποτε πολιτική στήριξης της επιχειρηματικότητας πρέπει να εξετάζει συνολικά το πραγματικό κόστος λειτουργίας.
Το μικρό κατάστημα δεν πρέπει απλώς να επιβιώνει
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα που στέλνει σήμερα η αγορά.
Δεν μπορεί η συζήτηση για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να περιορίζεται κάθε χρόνο στο εάν θα καταφέρουν να επιβιώσουν ακόμη μία δύσκολη χρονιά.
Μια υγιής εμπορική επιχείρηση πρέπει να μπορεί να παράγει κέρδη.
Να μπορεί να επενδύει.
Να ανακαινίζει το κατάστημα.
Να ψηφιοποιείται.
Να προσλαμβάνει εργαζομένους.
Να αυξάνει τους μισθούς.
Και φυσικά να μπορεί να δημιουργεί ένα οικονομικό απόθεμα για την επόμενη δύσκολη περίοδο.
Το πραγματικό «σήμα κινδύνου»
Το πρόβλημα του ελληνικού εμπορίου δεν είναι λοιπόν απλώς εάν ο συνολικός τζίρος θα εμφανίσει αύξηση 1%, 2% ή 3%.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσες επιχειρήσεις από αυτόν τον τζίρο καταφέρνουν να δημιουργήσουν επαρκές καθαρό κέρδος και να παραμείνουν βιώσιμες.
Γιατί πίσω από τα δισεκατομμύρια των στατιστικών βρίσκονται δεκάδες χιλιάδες μικρά καταστήματα.
Οικογενειακές επιχειρήσεις.
Ελεύθεροι επαγγελματίες.
Εργαζόμενοι.
Και ολόκληρες τοπικές αγορές που εξαρτώνται από την κατανάλωση.
Η προειδοποίηση των εμπόρων λίγο πριν από τη ΔΕΘ είναι επομένως σαφής. Ο τζίρος μπορεί να ανεβαίνει στα χαρτιά, αλλά εάν δεν αυξάνεται το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών και δεν περιορίζεται το κόστος λειτουργίας, τα ταμεία των μικρών επιχειρήσεων θα συνεχίσουν να πιέζονται.