Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η Ελλάδα τις επόμενες δεκαετίες είναι η δημογραφική γήρανση, η οποία αναμένεται να δημιουργήσει μεγάλο έλλειμμα στην αγορά εργασίας, με σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και στο ασφαλιστικό σύστημα.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Κέντρου Κρήτης του ΟΟΣΑ για τη Δυναμική των Πληθυσμών, η χώρα ενδέχεται έως το 2050 να χάσει μέχρι και 1,9 εκατομμύρια δυνητικούς εργαζόμενους, λόγω της συνεχούς μείωσης του πληθυσμού παραγωγικής ηλικίας.
Τα στοιχεία της έκθεσης είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Ο πληθυσμός ηλικίας 15 έως 64 ετών, που το 2024 εκτιμάται σε 6,6 εκατομμύρια άτομα, προβλέπεται να μειωθεί στα 4,7 εκατομμύρια μέσα στις επόμενες τρεις δεκαετίες, σημειώνοντας πτώση σχεδόν 30%.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, αναμένεται να έχει άμεση επίδραση στην οικονομική ανάπτυξη. Εάν δεν εφαρμοστούν ουσιαστικά μέτρα για την ενίσχυση της απασχόλησης, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας μπορεί να υποχωρήσει έως και 15% μέχρι το 2050, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο των χωρών του Οργανισμού.
Παράλληλα, η μείωση του εργατικού δυναμικού δημιουργεί έντονες πιέσεις και στις επιχειρήσεις, οι οποίες ήδη δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό. Ιδιαίτερα έντονα εμφανίζονται τα προβλήματα σε κλάδους όπως η υγεία, η πληροφορική και οι τηλεπικοινωνίες, οι κατασκευές και η βιομηχανία.
Η μελέτη επισημαίνει επίσης ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια αξιοποίησης ανθρώπινου δυναμικού που σήμερα παραμένει εκτός αγοράς εργασίας. Ενδεικτικά, σχεδόν το 44% των πολιτών ηλικίας 55-64 ετών δεν εργάζονται, ενώ χαμηλό παραμένει και το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών, το οποίο ανέρχεται μόλις στο 55%.
Ο ΟΟΣΑ προτείνει στοχευμένες πολιτικές για την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών και των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων στην αγορά εργασίας, καθώς και καλύτερη στήριξη των οικογενειών μέσω ποιοτικών δομών παιδικής φροντίδας και προσχολικής εκπαίδευσης.
Την ίδια στιγμή, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση και στην ανάγκη προσέλκυσης εργαζομένων από το εξωτερικό, μέσα από οργανωμένα προγράμματα νόμιμης μετανάστευσης, κυρίως σε κλάδους όπου οι ελλείψεις προσωπικού είναι ήδη έντονες.