Ένα νέο θεσμικό εργαλείο που φιλοδοξεί να ενισχύσει τη διαφάνεια και την αξιοπιστία του δημόσιου διαλόγου πριν από τις εκλογές τίθεται σε εφαρμογή από την 1η Νοεμβρίου 2026, καθώς το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) αναλαμβάνει για πρώτη φορά τη δημοσιονομική κοστολόγηση και αξιολόγηση των προεκλογικών προτάσεων των πολιτικών κομμάτων.
Η διαδικασία προβλέπεται από τον νόμο 4270/2014 και δίνει τη δυνατότητα στα κόμματα που συμμετέχουν στις βουλευτικές εκλογές να υποβάλλουν, σε προαιρετική βάση, προτάσεις πολιτικής προκειμένου να εκτιμηθεί το δημοσιονομικό τους κόστος αλλά και ο ευρύτερος οικονομικός τους αντίκτυπος. Στόχος είναι οι πολίτες να έχουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τις οικονομικές συνέπειες των προεκλογικών δεσμεύσεων.
Σύμφωνα με το πλαίσιο που δημοσιοποίησε το ΕΔΣ, κάθε πολιτικό κόμμα θα μπορεί να υποβάλλει μία φορά έως δέκα προτάσεις μέτρων, το αργότερο 120 ημέρες πριν από την προβλεπόμενη ημερομηνία των εκλογών. Αιτήματα που θα κατατίθενται αργότερα ενδέχεται να μην είναι δυνατόν να αξιολογηθούν εγκαίρως πριν από την εκλογική αναμέτρηση.
Η συμμετοχή των κομμάτων είναι απολύτως εθελοντική, ενώ κάθε πολιτικός φορέας θα ορίζει έναν εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο που θα αποτελεί το σημείο επαφής με το ΕΔΣ καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.
Προτεραιότητα στα μέτρα με μεγάλο δημοσιονομικό αποτύπωμα
Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο θα εξετάζει κατά προτεραιότητα προτάσεις με σημαντικό δημοσιονομικό αντίκτυπο, ενδεικτικά άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως. Οι προτάσεις θα πρέπει να είναι πλήρως τεκμηριωμένες, σαφώς διατυπωμένες και συμβατές με το Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.
Παράλληλα, το πλαίσιο προβλέπει ότι μπορούν να εξαιρούνται ή να εξετάζονται κατ’ εξαίρεση ιδιαίτερα σύνθετες παρεμβάσεις, όπως προγράμματα αμυντικών προμηθειών, μεγάλα έργα υποδομών ή μέτρα με υψηλή αβεβαιότητα και κυρίως έμμεσες μακροοικονομικές επιδράσεις, όταν δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ή αξιόπιστη μεθοδολογία.
Συνεργασία με ΑΑΔΕ, ΓΛΚ, ΕΦΚΑ και ΕΛΣΤΑΤ
Για την εκπόνηση των αναλύσεων, το ΕΔΣ θα συνεργάζεται στενά με βασικούς δημόσιους φορείς, όπως η ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ο e-ΕΦΚΑ, η ΕΛΣΤΑΤ και άλλες υπηρεσίες, οι οποίες θα παρέχουν τα αναγκαία στατιστικά και δημοσιονομικά στοιχεία που απαιτούνται για την αξιόπιστη αποτίμηση των προτεινόμενων μέτρων.
Εμπιστευτικότητα και ανεξαρτησία
Το νέο σύστημα προβλέπει αυστηρούς κανόνες εμπιστευτικότητας. Το περιεχόμενο των προτάσεων που υποβάλλουν τα κόμματα δεν θα δημοσιοποιείται από το ΕΔΣ. Η Ανεξάρτητη Αρχή θα ανακοινώνει μόνο ποιο κόμμα υπέβαλε αιτήματα και πόσες προτάσεις κατέθεσε, ενώ το ίδιο το κόμμα θα αποφασίζει αν και πώς θα αξιοποιήσει δημόσια τις σχετικές αναρτήσεις.
Παράλληλα, το ΕΔΣ ξεκαθαρίζει ότι δεν θα σχολιάζει δημόσια τις ίδιες τις κοστολογήσεις ή τις πολιτικές προτάσεις, διατηρώντας τον θεσμικό του ρόλο. Ωστόσο, διατηρεί το δικαίωμα να παρεμβαίνει εφόσον διαπιστώσει ότι κάποιο κόμμα παρουσιάζει παραποιημένα ή ανακριβώς το έργο και τις εκτιμήσεις του.
Ευρωπαϊκή μεθοδολογία
Το τεχνικό υπόμνημα που συνοδεύει τη νέα διαδικασία έχει καταρτιστεί με τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αξιοποιώντας διεθνείς βέλτιστες πρακτικές. Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο θα εφαρμόζει τον ορισμό του δημοσιονομικού κόστους που χρησιμοποιεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε οι εκτιμήσεις του να είναι πλήρως εναρμονισμένες με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις πρακτικές των αντίστοιχων δημοσιονομικών συμβουλίων.
Η πρόεδρος του ΕΔΣ, Αναστασία Μιαούλη, χαρακτήρισε τη νέα διαδικασία σημαντική θεσμική τομή, επισημαίνοντας ότι η ανεξάρτητη και επιστημονικά τεκμηριωμένη κοστολόγηση των προεκλογικών προτάσεων συμβάλλει στην καλύτερη ενημέρωση των πολιτών, αναβαθμίζει την ποιότητα του δημοκρατικού διαλόγου και ενισχύει τη διαφάνεια. Τόνισε, ωστόσο, ότι η επιτυχία του εγχειρήματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συμμετοχή και τη στήριξη των ίδιων των πολιτικών κομμάτων, καθώς η διαδικασία παραμένει εξ ολοκλήρου προαιρετική.