Η εικόνα ηρεμίας που επιχειρούν να αποτυπώσουν οι διεθνείς αγορές απέχει σημαντικά από τους πραγματικούς κινδύνους που εξακολουθούν να συσσωρεύονται στη Μέση Ανατολή, προειδοποιεί ο Νουριέλ Ρουμπινί. Ο οικονομολόγος που έγινε γνωστός διεθνώς μετά τις έγκαιρες προειδοποιήσεις του πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 εκτιμά ότι οι επενδυτές εμφανίζονται υπερβολικά καθησυχασμένοι απέναντι στον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, παρά το γεγονός ότι τα βασικά γεωπολιτικά μέτωπα παραμένουν ανοιχτά και οι ενεργειακοί κίνδυνοι εντείνονται.
Σύμφωνα με το Business Insider, ο επονομαζόμενος και «Dr Doom» θεωρεί ότι η Wall Street και οι traders ενέργειας ποντάρουν σε μια σχετικά γρήγορη αποκλιμάκωση, υποτιμώντας όμως το ενδεχόμενο ενός νέου σοκ στην παγκόσμια οικονομία. Την ώρα που οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες κινούνται κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ο Ρουμπινί βλέπει μια σειρά από σενάρια που μπορούν να προκαλέσουν απότομη ανατροπή του κλίματος.
Όπως σημειώνει, μεγάλο μέρος της αισιοδοξίας των αγορών βασίζεται στην πεποίθηση ότι η έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και οι προσδοκίες για υψηλή ανάπτυξη στον τεχνολογικό κλάδο θα μπορέσουν να απορροφήσουν τους κραδασμούς από μια παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό, την ανάπτυξη και τις αγορές παραμένουν ιδιαίτερα υψηλοί.
«Ακόμη και στο καλύτερο δυνατό σενάριο, η κλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη οικονομική και χρηματοπιστωτική αστάθεια», υπογραμμίζει, παρουσιάζοντας τέσσερις διαφορετικές εκδοχές για την πορεία της σύγκρουσης.
Η εύθραυστη προοπτική συμφωνίας
Στο πρώτο σενάριο, οι ΗΠΑ και το Ιράν καταφέρνουν να φτάσουν σε μια πολιτική συμφωνία που οδηγεί σε αποκλιμάκωση της κρίσης και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα μπορούσε να βασιστεί σε έναν ευρύτερο συμβιβασμό γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και να περιορίσει μέρος της έντασης στις αγορές ενέργειας.
Ο Ρουμπινί, πάντως, δεν θεωρεί ιδιαίτερα πιθανή μια τόσο γρήγορη διπλωματική λύση. Όπως εξηγεί, οι αποστάσεις μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν μεγάλες, ενώ το ιρανικό καθεστώς δείχνει διατεθειμένο να αντέξει μεγαλύτερη οικονομική πίεση από ό,τι η αμερικανική πλευρά, ιδιαίτερα ενόψει των πολιτικών πιέσεων που αντιμετωπίζει ο Ντόναλντ Τραμπ.
Ακόμη και σε περίπτωση συμφωνίας, οι τιμές του πετρελαίου δύσκολα θα επέστρεφαν στα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση. Ο οικονομολόγος εκτιμά ότι το αργό θα παρέμενε μόνιμα υψηλότερα κατά 15%-20%, καθώς οι αγορές θα εξακολουθούσαν να ενσωματώνουν τον φόβο μιας νέας διακοπής στις ροές ενέργειας.
Παρατεταμένη αβεβαιότητα και στασιμοπληθωρισμός
Το δεύτερο σενάριο αφορά μια μακρά περίοδο διαπραγματεύσεων χωρίς οριστική συμφωνία. Σε αυτή την περίπτωση, η εκεχειρία παρατείνεται προσωρινά, όμως τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, προκαλώντας συνεχή πίεση στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο Ρουμπινί θεωρεί ότι αυτό το ενδεχόμενο θα οδηγήσει σε επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας και παράλληλα σε νέα άνοδο του πληθωρισμού, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο μείγμα στασιμοπληθωρισμού. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους θα μεταφερόταν σταδιακά σε ολόκληρη την οικονομία, επηρεάζοντας βιομηχανία, μεταφορές και καταναλωτική ζήτηση.
Κατά την εκτίμησή του, η σημερινή κατάσταση προσεγγίζει ήδη αυτό το μοντέλο. Η αβεβαιότητα διατηρεί τις αγορές σε κατάσταση νευρικότητας και ενισχύει τις πιέσεις στις τιμές ενέργειας, ακόμη και χωρίς πλήρη στρατιωτική κλιμάκωση.
Σενάριο γενικευμένης σύγκρουσης
Στην τρίτη εκδοχή, η κρίση μετατρέπεται σε πλήρη γεωπολιτική σύγκρουση. Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη χρησιμοποιούν όλα τα διαθέσιμα στρατιωτικά και οικονομικά μέσα, με στόχο είτε την πλήρη υποχώρηση του Ιράν είτε ακόμη και την κατάρρευση του καθεστώτος. Σε αυτό το σενάριο, η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να γίνει μόνο υπό αυστηρούς όρους, με το Ιράν να εγκαταλείπει κρίσιμες πτυχές του πυρηνικού του προγράμματος. Ο Ρουμπινί θεωρεί ότι μια τέτοια εξέλιξη θα εξυπηρετούσε στρατηγικά τις ΗΠΑ, την Ευρώπη αλλά και μεγάλες οικονομίες της Ασίας που εξαρτώνται από τη σταθερότητα των ενεργειακών ροών.
Παράλληλα όμως προειδοποιεί ότι μια στρατιωτική κλιμάκωση ενέχει τον σοβαρό κίνδυνο παρατεταμένης αποσταθεροποίησης στην περιοχή, ιδιαίτερα εάν το ιρανικό καθεστώς καταφέρει να επιβιώσει και να συνεχίσει τις επιθέσεις.
Πετρέλαιο στα 200 δολάρια και παγκόσμια ύφεση
Το πιο ακραίο σενάριο, σύμφωνα με τον Ρουμπινί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα νέο σοκ αντίστοιχο της δεκαετίας του 1970. Σε περίπτωση γενικευμένης ανάφλεξης, το Ιράν θα μπορούσε να πλήξει ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο και να κρατήσει κλειστά τα Στενά του Ορμούζ για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Μια τέτοια εξέλιξη θα εκτόξευε την τιμή του πετρελαίου ακόμη και πάνω από τα 200 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας παγκόσμια ύφεση, νέο κύμα πληθωρισμού και ισχυρή πτώση στις χρηματιστηριακές αγορές. Ο οικονομολόγος εκτιμά ότι αυτό θα ήταν το χειρότερο δυνατό σενάριο για την παγκόσμια οικονομία, με επιπτώσεις σε ανάπτυξη, κατανάλωση και επενδύσεις.
Ο ίδιος θεωρεί, σύμφωνα πάντα με το Business Insider, ότι οι επενδυτές συνεχίζουν να υποτιμούν τον γεωπολιτικό κίνδυνο και να προεξοφλούν υπερβολικά αισιόδοξες εξελίξεις. Όπως προειδοποιεί, η επόμενη φάση της κρίσης μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σύνθετη και δαπανηρή από ό,τι σήμερα υπολογίζουν οι αγορές.