Το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας ενέκρινε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενισχύοντας περαιτέρω την οικονομική πίεση προς τη Μόσχα για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση Συμβουλίου πρόκειται για ένα από τα πιο εκτεταμένα πακέτα μέτρων από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, καθώς περιλαμβάνει 218 νέες καταχωρίσεις, εκ των οποίων 48 φυσικά πρόσωπα και 170 νομικές οντότητες, αριθμός που αποτελεί τη μεγαλύτερη διεύρυνση των τελευταίων τεσσάρων ετών.
Σύμφωνα με το Συμβούλιο, οι νέες κυρώσεις στοχεύουν τους τομείς που στηρίζουν περισσότερο τη ρωσική οικονομία και χρηματοδοτούν τη στρατιωτική μηχανή της χώρας, ως απάντηση στις πρόσφατες επιθέσεις κατά ουκρανικών πολιτικών υποδομών, μεταξύ των οποίων εγκαταστάσεις ενέργειας, ύδρευσης, υγείας, πολιτισμού και θρησκευτικών χώρων.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλας, δήλωσε ότι κάθε νέο πακέτο περιορίζει περαιτέρω τη δυνατότητα της Ρωσίας να συνεχίσει τον πόλεμο, επισημαίνοντας πως οι νέες κυρώσεις πλήττουν πάνω από εκατό τράπεζες και παρόχους υπηρεσιών κρυπτονομισμάτων, περισσότερα από 40 πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», σειρά διυλιστηρίων στη Ρωσία και τη Λευκορωσία, καθώς και πάνω από 50 επιχειρήσεις που συνδέονται με την παραγωγή ρωσικών drones μεγάλου βεληνεκούς.
Στο στόχαστρο τράπεζες και πλατφόρμες crypto
Η ΕΕ επεκτείνει σημαντικά τα μέτρα κατά του ρωσικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, επιβάλλοντας δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση διάθεσης κεφαλαίων σε 94 τράπεζες και μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, καθώς και σε κορυφαίο τραπεζικό παράγοντα της Ρωσίας.
Παράλληλα, διευρύνεται η απαγόρευση συναλλαγών σε 33 ακόμη ρωσικά πιστωτικά ιδρύματα, ενώ επιβάλλονται κυρώσεις σε τράπεζα του Κιργιστάν που συνδέεται με το ρωσικό σύστημα διατραπεζικών πληρωμών SPFS, αλλά και σε τρεις ακόμη τράπεζες τρίτων χωρών που φέρονται να διευκολύνουν την παράκαμψη των ευρωπαϊκών κυρώσεων.
Στο πακέτο περιλαμβάνονται επίσης 14 πλατφόρμες υπηρεσιών κρυπτονομισμάτων με έδρα τη Γεωργία, τον Παναμά, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα Νησιά Μάρσαλ, το Κιργιστάν και τη Λευκορωσία.
Για πρώτη φορά, η ΕΕ δημιουργεί νομικό πλαίσιο που επιτρέπει την πλήρη απαγόρευση παρόχων υπηρεσιών crypto εγκατεστημένων σε τρίτες χώρες, εφόσον χρησιμοποιούνται για την παράκαμψη των ευρωπαϊκών κυρώσεων.
Πετρέλαιο, διυλιστήρια και «σκιώδης στόλος»
Στον ενεργειακό τομέα, η ΕΕ αποφάσισε να παγώσει έως τις 15 Ιουλίου 2027 τον μηχανισμό αυτόματης προσαρμογής του πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου, επικαλούμενη τις εξαιρετικές συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί στις αγορές μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Ταυτόχρονα, ενισχύονται τα μέτρα κατά του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», με την προσθήκη 41 ακόμη δεξαμενόπλοιων, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των πλοίων που έχουν τεθεί υπό κυρώσεις στα 673.
Η ΕΕ στοχοποιεί επίσης 8 εταιρείες και ένα φυσικό πρόσωπο που δραστηριοποιούνται στο δίκτυο του «σκιώδους στόλου», μεταξύ των οποίων επιχειρήσεις που συνεργάζονται με μεγάλες ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες, αλλά και –για πρώτη φορά– εταιρεία στελέχωσης πληρωμάτων πλοίων.
Επιπλέον, επιβάλλονται κυρώσεις σε 18 εταιρείες και ένα φυσικό πρόσωπο του πετρελαϊκού κλάδου, συμπεριλαμβανομένων τριών ρωσικών διυλιστηρίων, ενός μεγάλου διυλιστηρίου της Λευκορωσίας και εταιρείας που διακινεί λευκορωσικά πετρελαϊκά προϊόντα στη ρωσική αγορά.
Παράλληλα, θεσπίζεται δυνατότητα απαγόρευσης συναλλαγών με διυλιστήρια, τόσο στη Ρωσία όσο και σε τρίτες χώρες, που επεξεργάζονται ρωσικό αργό πετρέλαιο. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται απαγόρευση συναλλαγών –η οποία θα τεθεί σε ισχύ σε έξι μήνες– με διυλιστήριο στη Γεωργία που επεξεργάζεται και εμπορεύεται ρωσικό πετρέλαιο στο Κουλέβι.
Νέα πλήγματα στη στρατιωτική βιομηχανία
Το νέο πακέτο περιλαμβάνει 56 νέες καταχωρίσεις προσώπων και εταιρειών που σχετίζονται με το ρωσικό στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα, εκ των οποίων 37 συνδέονται άμεσα με την παραγωγή και την εφοδιαστική αλυσίδα drones μεγάλου βεληνεκούς.
Επιπλέον, 51 νέες εταιρείες προστίθενται στον κατάλογο όσων υπόκεινται σε αυστηρότερους περιορισμούς στις εξαγωγές ειδών διπλής χρήσης και προηγμένης τεχνολογίας. Ορισμένες από αυτές εδρεύουν στην Κίνα (και το Χονγκ Κονγκ), την Ινδία, το Καζακστάν, το Κιργιστάν, την Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς θεωρείται ότι συμβάλλουν στην παράκαμψη των ευρωπαϊκών περιορισμών.
Νέα μέτρα στο εμπόριο
Η ΕΕ επεκτείνει τις απαγορεύσεις εξαγωγών σε κρίσιμα υλικά και τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται από τη ρωσική αμυντική βιομηχανία, μεταξύ των οποίων σκόνες νικελίου και βηρυλλίου, ειδικά κράματα μετάλλων, αυτοκόλλητες μεμβράνες αεροδιαστημικής χρήσης, καθώς και εξοπλισμός για μη επανδρωμένα αεροσκάφη, όπως συστήματα εκτόξευσης, παρεμβολών και τερματισμού πτήσης.
Παράλληλα, επεκτείνονται οι απαγορεύσεις εισαγωγών προϊόντων που αποφέρουν σημαντικά έσοδα στη Ρωσία, συνολικής αξίας άνω των 60 εκατ. ευρώ, όπως μεταλλεύματα χαλκού, νικελίου και μολύβδου, ψευδάργυρος, οξείδια μετάλλων, γυάλινα είδη, απομιμήσεις μαργαριταριών και ανταλλακτικά αυτοκινήτων.
Κυρώσεις και για τη Λευκορωσία
Το νέο πακέτο περιλαμβάνει και μέτρα κατά της Λευκορωσίας, ευθυγραμμισμένα με εκείνα που εφαρμόζονται στη Ρωσία. Προβλέπονται νέοι εμπορικοί περιορισμοί, τόσο στις εισαγωγές προϊόντων που ενισχύουν τα κρατικά έσοδα όσο και στις εξαγωγές ειδών που σχετίζονται με τη στρατιωτική βιομηχανία, καθώς και πρόσθετες ρυθμίσεις για τη νομική προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Προπαγάνδα, εγκλήματα πολέμου και θεωρήσεις εισόδου
Η ΕΕ επέβαλε κυρώσεις σε οκτώ άτομα που κατηγορούνται ότι διαδίδουν τη ρωσική πολεμική προπαγάνδα και ενισχύουν την παραπληροφόρηση σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Παράλληλα, στη λίστα κυρώσεων εντάσσεται Ρώσος υποστράτηγος, ο οποίος κατηγορείται για βασανιστήρια, εκτελέσεις και βεβήλωση σορών Ουκρανών στρατιωτών και αιχμαλώτων πολέμου.
Το πακέτο δημιουργεί επίσης τη νομική βάση για γενικευμένη απαγόρευση έκδοσης θεωρήσεων (visa) σε νυν και πρώην μαχητές των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων και άλλων ένοπλων ομάδων που συμμετείχαν στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Η ημερομηνία εφαρμογής του μέτρου θα καθοριστεί με μεταγενέστερη απόφαση του Συμβουλίου.
Τέλος, η ΕΕ ενισχύει τη νομική προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, προβλέποντας ότι δικαστικές αποφάσεις ρωσικών δικαστηρίων που σχετίζονται με τις ευρωπαϊκές κυρώσεις δεν θα αναγνωρίζονται ούτε θα εκτελούνται στα κράτη-μέλη.