Αν τελικά η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν υπογραφεί περίπου όπως περιγράφεται σήμερα (κατάπαυση πυρός, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, επιστροφή σε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και κάποια μορφή οικονομικής ελάφρυνσης), τότε προκύπτουν τρεις βασικές ερμηνείες.
Από την μια πλευρά η φιλοκυβερνητική αμερικανική/ισραηλινή ερμηνεία. Ο πόλεμος δηλ. πέτυχε ακριβώς αυτό που ήθελε. Ανάγκασε την Τεχεράνη να διαπραγματευθεί από ασθενέστερη θέση. Προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε πυραυλικές, στρατιωτικές και πιθανώς πυρηνικές υποδομές. Έδειξε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουν στρατιωτική ισχύ.
Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου
Δημιούργησε αποτρεπτικό προηγούμενο για το μέλλον. Με αυτή τη λογική, ο πόλεμος δεν ήταν αποτυχία αλλά εργαλείο εξαναγκασμού για καλύτερη συμφωνία. Αν όμως, από την άλλη, η τελική συμφωνία μοιάζει πολύ με όσα συζητούνταν πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, τότε πολλοί θα ρωτήσουν: «Γιατί χρειάστηκαν χιλιάδες νεκροί, τεράστιο οικονομικό κόστος και παγκόσμια ενεργειακή αναστάτωση για να καταλήξουμε περίπου εκεί που βρισκόμασταν ήδη;» Μάλιστα αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι υπήρχαν ήδη διαπραγματεύσεις σε εξέλιξη πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών και ότι μια συμφωνία θεωρούνταν εφικτή. Από αυτή τη σκοπιά, ο πόλεμος μοιάζει περισσότερο με αποτυχία της διπλωματίας παρά με αναγκαίο βήμα.
Αν ο πραγματικός στόχος ήταν ευρύτερος από το πυρηνικό ζήτημα, τότε μια απλή συμφωνία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο πόλεμος ήταν «άσκοπος». Το κρίσιμο ερώτημα βρίσκεται στις λεπτομέρειες όσων συμφωνήθηκαν. Η ιστορική κρίση θα εξαρτηθεί δηλ. από το περιεχόμενο της τελικής συμφωνίας. Αν το Ιράν αποδεχθεί ουσιαστικούς περιορισμούς που δεν δεχόταν πριν, οι υποστηρικτές του πολέμου θα πουν ότι «η πίεση λειτούργησε». Αν το Ιράν κρατήσει το μεγαλύτερο μέρος των πυρηνικών του δυνατοτήτων, λάβει οικονομικά ανταλλάγματα και επιστρέψει περίπου στο προπολεμικό καθεστώς - με πολύ πιό ακραίους εκπροσώπους - τότε οι επικριτές θα υποστηρίξουν ότι ο πόλεμος κατέστρεψε πολλά χωρίς να αλλάξει θεμελιωδώς τίποτα.
Με βάση όσα έχουν διαρρεύσει μέχρι στιγμής, η δεύτερη κριτική ακούγεται ήδη αρκετά έντονα. Πολλοί αναρωτιούνται αν η τελική συμφωνία διαφέρει αρκετά από ό,τι θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί μέσω διαπραγμάτευσης πριν ξεσπάσει ο πόλεμος. Η ετυμηγορία του αμερικανικού λαού θα φανεί καθαρά στις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές.
Που θα σηματοδοτήσουν και τις επόμενες, εξελίξεις στις ΗΠΑ. Εκτός αν κι ο αμερικανικός λαός έχει εντελώς μεταλλαχθεί. Πράγμα πολύ πιθανό...