Νέα ενεργειακή πίεση δέχεται η Ευρώπη λίγο πριν από την είσοδο στην κρίσιμη περίοδο του χειμώνα, καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου οδεύουν προς εβδομαδιαία άνοδο περίπου 12%. Τα χαμηλά αποθέματα, οι περιορισμένες ροές LNG και η συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ένα επικίνδυνο μείγμα, που μπορεί να περάσει από τις ενεργειακές αγορές στους λογαριασμούς ρεύματος, στο κόστος των επιχειρήσεων και στον πληθωρισμό.
Η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου επιστρέφει στο επίκεντρο, με τα συμβόλαια αναφοράς να κινούνται προς την πέμπτη διαδοχική εβδομάδα ανόδου και να καταγράφουν συνολικά κέρδη περίπου 12% μέσα στην εβδομάδα.
Τα ολλανδικά συμβόλαια TTF επόμενου μήνα, που αποτελούν το βασικό σημείο αναφοράς για την Ευρώπη, διαμορφώθηκαν την Παρασκευή στα 80,82 ευρώ ανά μεγαβατώρα, παρά την ενδοσυνεδριακή υποχώρηση κατά περίπου 1,5%.
Το επίπεδο είναι ιδιαίτερα υψηλό σε σχέση με έναν χρόνο πριν και επαναφέρει τον κίνδυνο ενός νέου γύρου ενεργειακών ανατιμήσεων στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Το μεγάλο πρόβλημα των αποθηκών
Η άνοδος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της κατάστασης των ευρωπαϊκών αποθεμάτων.
Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη είναι γεμάτες λίγο πάνω από 67%, επίπεδο που είναι το χαμηλότερο για τη συγκεκριμένη εποχή του έτους από το 2009, όταν άρχισαν να τηρούνται συγκρίσιμα στοιχεία.
Πρόκειται για μια σημαντικά διαφορετική εικόνα σε σχέση με πέρυσι, όταν την αντίστοιχη περίοδο οι αποθήκες βρίσκονταν κοντά στο 80%.
Η αγορά επομένως δεν ανησυχεί μόνο για την τρέχουσα τιμή του TTF. Το κρίσιμο ερώτημα είναι με πόσο φυσικό αέριο θα μπει τελικά η Ευρώπη στον χειμώνα και, κυρίως, πόσο θα κοστίσει η εξασφάλιση των επιπλέον ποσοτήτων.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα μπορεί να κορυφωθούν φέτος μόλις στο 70%-75%, αφήνοντας μικρότερα περιθώρια ασφαλείας σε περίπτωση ενός ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα.
Η Μέση Ανατολή αλλάζει ξανά την ενεργειακή εξίσωση
Στην καρδιά της νέας αναταραχής βρίσκεται η Μέση Ανατολή.
Οι παρατεταμένες διαταραχές στις ενεργειακές ροές έχουν περιορίσει σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προσφοράς LNG, την ώρα που η Ευρώπη εξαρτάται πλέον πολύ περισσότερο από το υγροποιημένο φυσικό αέριο μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών ροών μέσω αγωγών.
Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ έχει επηρεάσει τις εξαγωγές LNG από την περιοχή και ιδιαίτερα τις ροές από το Κατάρ.
Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνεται ο ανταγωνισμός ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία LNG. Και για να προσελκύσει η ευρωπαϊκή αγορά περισσότερα φορτία, πρέπει ουσιαστικά να προσφέρει υψηλότερες τιμές.
Το MoneyPress έχει ήδη αναδείξει τον κίνδυνο που δημιουργεί αυτή η μάχη για LNG, καθώς στο δυσμενές σενάριο η Goldman Sachs έχει προειδοποιήσει ακόμη και για TTF άνω των 100 ευρώ/MWh εφόσον οι διαταραχές παραταθούν.
Νέα αναθεώρηση από την Goldman Sachs
Οι τελευταίες εξελίξεις οδηγούν ήδη σε νέες αναθεωρήσεις.
Η Goldman Sachs αύξησε την πρόβλεψή της για το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κατά το τέταρτο τρίμηνο στα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα, από προηγούμενη εκτίμηση 53 ευρώ/MWh.
Η αλλαγή είναι σημαντική, καθώς δείχνει ότι η αγορά αρχίζει να ενσωματώνει ένα πιο παρατεταμένο σενάριο υψηλών ενεργειακών τιμών.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι ακόμη και αν δεν επιβεβαιωθούν τα πλέον ακραία σενάρια, ένα TTF που παραμένει επί μακρόν μεταξύ 70 και 80 ευρώ δημιουργεί ήδη σημαντικό πρόσθετο κόστος για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα και τους λογαριασμούς ρεύματος
Για την Ελλάδα η εξέλιξη έχει άμεσο ενδιαφέρον, καθώς το φυσικό αέριο εξακολουθεί να έχει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Όταν το TTF ανεβαίνει, αυξάνεται το μεταβλητό κόστος των μονάδων φυσικού αερίου και δημιουργούνται ανοδικές πιέσεις στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια ημερήσια άνοδος του αερίου μεταφέρεται αυτομάτως στον επόμενο λογαριασμό. Εάν όμως οι υψηλές τιμές διατηρηθούν για εβδομάδες ή μήνες, η πίεση στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται πολύ πιο δύσκολο να απορροφηθεί.
Παρόμοιο κίνδυνο δημιουργεί ήδη η άνοδος του πετρελαίου. Το MoneyPress έχει επισημάνει ότι η αύξηση του Brent και του diesel μπορεί να μεταφερθεί μέσω των μεταφορών στο συνολικό κόστος της οικονομίας.
Εάν ακριβύνουν ταυτόχρονα πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, η πίεση γίνεται πολύ μεγαλύτερη.
Οι επιχειρήσεις μπροστά σε νέο ενεργειακό κόστος
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ανησυχία για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Βιομηχανία, μεταποίηση, τρόφιμα, ξενοδοχεία, εστίαση και επιχειρήσεις με μεγάλες ανάγκες ψύξης ή θέρμανσης είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε μια παρατεταμένη περίοδο υψηλών τιμών.
Το ενεργειακό κόστος δεν περιορίζεται όμως στις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν απευθείας φυσικό αέριο.
Μέσω του ηλεκτρισμού, των μεταφορών και της εφοδιαστικής αλυσίδας μπορεί να μεταφερθεί σε πολύ μεγαλύτερο μέρος της οικονομίας.
Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο ενός νέου κύκλου αυξήσεων στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, ακριβώς τη στιγμή που η Ευρώπη προσπαθεί να συγκρατήσει τις πληθωριστικές πιέσεις.
Ο πληθωρισμός επιστρέφει στην ενεργειακή εξίσωση
Η ενέργεια παραμένει ένας από τους πιο απρόβλεπτους παράγοντες για την πορεία του πληθωρισμού.
Μια παρατεταμένη άνοδος φυσικού αερίου και πετρελαίου μπορεί να επηρεάσει τόσο άμεσα τους λογαριασμούς των καταναλωτών όσο και έμμεσα τις τιμές μέσω του κόστους παραγωγής.
Για την Ελλάδα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οποιαδήποτε νέα ενεργειακή επιβάρυνση προστίθεται στις πιέσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά από το αυξημένο κόστος ζωής.
Παράλληλα, ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να περιορίσει τα περιθώρια των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και των κεντρικών τραπεζών για μια ταχύτερη αποκλιμάκωση της οικονομικής πίεσης.
Τρία «κλειδιά» για τον χειμώνα
Η πορεία των τιμών τους επόμενους μήνες θα κριθεί κυρίως από τρεις παράγοντες: τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, την επαναφορά των διεθνών ροών LNG και τις καιρικές συνθήκες στην Ευρώπη.
Ένας ήπιος χειμώνας θα μπορούσε να περιορίσει τη ζήτηση και να προσφέρει σημαντική ανακούφιση στην αγορά.
Αντίθετα, ένας ψυχρός χειμώνας σε συνδυασμό με χαμηλά αποθέματα και συνεχιζόμενες διαταραχές στις προμήθειες LNG θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερο ανταγωνισμό για φορτία και σε νέα άνοδο του TTF.
Η Ευρώπη δεν βρίσκεται σήμερα στην ίδια θέση με το 2022, καθώς έχει διαφοροποιήσει σημαντικά τις πηγές προμήθειας. Το πρόβλημα αυτή τη φορά φαίνεται να είναι λιγότερο το εάν θα βρεθεί φυσικό αέριο και περισσότερο σε ποια τιμή θα εξασφαλιστεί.
Και αυτή ακριβώς η τιμή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για επιχειρήσεις και νοικοκυριά τον ερχόμενο χειμώνα.